Van museumzaal tot haakkunst
waar haken en breien de hoofdrol spelen
Haken is allang niet meer alleen een gezellige hobby voor op de bank. Over de hele wereld ontdekken musea, kunstenaars en curatoren de kracht van draad, steken en textiel. Van historische handwerkcollecties tot gigantische gehaakte installaties: textielkunst verovert de museumzaal.
Ik ben zelf in 2023 met Karin naar een tentoonstelling in Rijswijk geweest van Kate Jenkins. Deze Britse textielkunstenaar maakt kleurrijke en grappige kunstwerken van wol, haakwerk, breiwerk en borduurwerk. Ze is vooral bekend om haar levensechte creaties van eten: van sardientjes en kreeften tot taartjes, sushi en fish & chips. Met veel oog voor detail verandert ze alledaagse gerechten en voorwerpen in vrolijke pop-art van garen. Ze exposeert over de hele wereld, dus hopelijk komt ze weer een keer naar Nederland! https://katejenkinsstudio.co.uk/
Textiel in het museum: meer dan nostalgie
Lange tijd werden handwerken zoals haken, breien en borduren vooral gezien als ambacht of huiselijke bezigheid. Inmiddels is dat beeld flink veranderd. Musea tonen textiel steeds vaker als volwaardige kunstvorm, waarbij verhalen over creativiteit, duurzaamheid en vakmanschap soms centraal staan.
Een van de bekendste Nederlandse plekken voor textielliefhebbers is het TextielMuseum in Tilburg. Hier draait alles om textiel in de breedste zin: van traditionele technieken tot experimentele kunst en innovatieve ontwerpen. Het museum combineert erfgoed met moderne kunst en laat zien hoe actueel textiel nog altijd is. Via de website van het museum kun je zelfs je eigen sokken ontwerpen en laten maken! De state-of-the-art breimachine in het TextielLab gaat dan voor je aan het werk en je designersokken worden bij je thuisbezorgd. https://textielmuseum.nl/sokken-ontwerpen
Kunstenaars die haken groot maken
Sommige kunstenaars werken letterlijk met haaknaalden en garen om complete werelden te bouwen. Een van de bekendste namen is Olek (haar echt naam is Agata Oleksiak ), de Poolse kunstenares die beroemd werd met haar kleurrijke gehaakte projecten. Zij bekleedt complete ruimtes, gebouwen en grote voorwerpen met haakwerk. Misschien ken je haar van de gehaakte cover die ze maakte voor de beroemde Wall Street-stier in New York? Op Instagram is ze te vinden onder de naam ‘Oleknyc’.
Een heel andere aanpak vind je bij Toshiko MacAdam uit Canada. Zij creëert enorme gehaakte speelstructuren waarin bezoekers – vooral kinderen – letterlijk kunnen klimmen en spelen. Haar kleurrijke textielsculpturen zijn wereldwijd tentoongesteld en laten prachtig zien hoe haken architectuur en kunst kan worden.
https://blog.fabrics-store.com/2026/04/17/playground-art-the-colourful-crocheted-worlds-of-toshiko-horiuchi-macadam
Het Breimuseum in Sint-Niklaas (BE)
In MAP – Den Brei komt de breinijverheid van Sint-Niklaas en de regio opnieuw tot leven.
In de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw was Sint-Niklaas een bruisend centrum van breiactiviteit, met talloze ateliers die waren uitgerust met breimachines. Het was een bloeiende industrie! Op deze machines werden kousen, mutsen, sjaals en stoffen in grote hoeveelheden geproduceerd. De historische breimachines draaien nog echt – je hoort ze tikken en ruikt zelfs de smeerolie. Tussen modieuze patronen, slimme breitechnieken en verhalen over het werk in de sector ontdek je hoe deze industrie het leven en uitzicht van de stad mee vormgaf. Den Brei is een onderdeel van MAP, een plek waar 4 musea gecombineerd zijn. MAP staat voor Musea Aan het Park.
https://mapsint-niklaas.be/den-brei
Een tip voor de volgende creatieve dag uit
Plan eens een museumbezoek rondom textielkunst. Misschien ontdek je een tentoonstelling over haken of breien, een historische handwerkcollectie of een kunstenaar die haken op een totaal nieuwe manier gebruikt. Grote kans dat je thuiskomt met minstens drie nieuwe projectideeën – en een nóg grotere waardering voor het haakwerk in eigen mand.
Want haken hoort niet alleen thuis in de woonkamer. Soms hoort het ook gewoon in het museum.
Ben jij al in 1 van deze musea geweest of heb je een tentoonstelling met handwerk bezocht, ik hoor graag wat je ervan vond! Laat je het weten in een reactie hieronder?
Download het gratis e-book Negen Vrolijke Dierenvriendjes
Deze Vrolijke Dierenvriendjes zijn ontworpen door Marjan van der Leer, exclusief voor Gek op Haken. Het staat vol met foto’s en duidelijke patronen.
