Waarom een proeflapje haken?
En waarom je er soms écht niet onderuit kunt
Laten we eerlijk zijn: een proeflapje haken is waarschijnlijk niet het leukste onderdeel van een nieuw haakproject. Je wilt het liefst meteen beginnen. Toch kan zo’n klein lapje je heel veel tijd, frustratie én uithaalwerk besparen. Maar is een proeflapje altijd nodig? In deze blog leg ik uit waarom een proeflapje zo belangrijk kan zijn én hoe het werkt.
Wat is een proeflapje?
Een proeflapje is een klein stukje haakwerk dat je maakt voordat je aan je echte project begint. Het is bedoeld als test: je kijkt of de maat en de stekenverhouding van je werk overeenkomen met wat het patroon vraagt. Meestal haak je een vierkant van ongeveer 10 x 10 cm in de steek die ook in het patroon wordt gebruikt.
Maak je proeflapje liever iets groter dan de 10cm, dan kun je beter meten! Je kan bijvoorbeeld een proeflapje haken van 11 x 11 cm. Daarna meet je hoeveel steken en toeren er in 10 cm passen. Dit noem je de stekenverhouding, en die kun je vergelijken met het aantal steken dat in het patroon staat.
Hier zie je bijvoorbeeld in het roze blokje STEKENVERHOUDING duidelijk hoe in patronen van Gek op Haken een proeflapje wordt vermeld:
Wat als mijn proeflapje afwijkt van de ontwerper?
Dat is gelukkig geen reden voor paniek! Dat is juist de bedoeling van een proeflapje.
- Te veel steken in 10 cm? Je haakt te strak. Gebruik een grotere haaknaald.
- Te weinig steken in 10 cm? Je haakt te los. Kies een kleinere haaknaald.
Haak daarna nog een nieuw proeflapje totdat de afmetingen overeenkomen met het patroon.
Een voorbeeld om dit verder uit te leggen:
Voor een willekeurig haakpatroon haak je met naald 7 een proeflapje met alleen stokjes. In dit voorbeeld noemen we een proeflapje van 10 x 10 cm = 9,5 ST x 6,5 toeren.
Je kan dan een proeflapje haken van 12 stokjes breed en 8 toeren. Je meet vervolgens 9,5 stokje op in de breedte en 6,5 toer in de hoogte. Kom je ongeveer op 10 x 10 cm uit dan heb je de juiste steekverhouding en kan je haaknaald 7 gebruiken, zoals het patroon ook aangeeft.
Kom je bijvoorbeeld uit op 11 x 11 cm dan haak je losser dan de ontwerper. Pak dan een haaknaald kleiner en maak opnieuw een proeflapje en meet opnieuw. Kom je nu wel ongeveer op 10 x 10 cm dan heb je de juiste maat haaknaald te pakken. Je haakt dan het hele patroon met haaknaald 6,5 mm.
Soms kan een patroon uit granny squares bestaan en is je proeflapje gelijk al je eerste granny!
4 redenen om een proeflapje te maken!
1. Je project krijgt de juiste afmetingen:
Iedereen haakt anders. Sommige mensen haken heel los, anderen juist strak. Zelfs als je precies dezelfde haaknaald en hetzelfde garen gebruikt als in het patroon, kan jouw werk groter of kleiner uitvallen. Dat merk je misschien niet bij een onderzetter, maar wel bij een trui. Niemand zit te wachten op een trui die twee maten te klein of juist veel te groot is.
2. Je voorkomt uren uithalen:
Stel je voor dat je al de voor- en achterkant van een vest hebt gehaakt en er dan achter komt dat alles veel te klein is. Dan moet je alsnog opnieuw beginnen. Een proeflapje kost misschien twintig minuten, maar kan je vele uren werk besparen.
3. Je ontdekt de beste haaknaald:
Misschien staat er in het patroon dat je haaknaald 4 mm moet gebruiken, maar blijkt jouw manier van haken beter te passen bij een haaknaald van 4,5 mm of juist 3,5 mm. Door eerst een proeflapje te maken, weet je zeker welke haaknaald voor jou het mooiste resultaat geeft.
4. Je voorkomt dat je te weinig garen hebt:
Hoe strak of los je haakt, heeft invloed op je garenverbruik. Haak je strakker dan in het patroon, dan gebruik je vaak meer garen. Bij een grote deken of een kledingstuk kan dat zomaar één of meerdere bollen extra betekenen. Haak je juist losser, dan kan je project groter uitvallen dan bedoeld. Met een proeflapje controleer je of jouw haakverhouding klopt. Zo is de kans veel groter dat je uitkomt met de hoeveelheid garen die in het patroon staat. Dat bespaart niet alleen geld, maar voorkomt ook dat je halverwege op zoek moet naar extra garen met dezelfde verfbad. (ik spreek uit ervaring!)
Wanneer is een proeflapje echt belangrijk?
Bij sommige projecten is een proeflapje eigenlijk onmisbaar, vooral als het om kleding gaat. Denk bijvoorbeeld aan:
- Kleding zoals truien, vesten en tops die te groot of te klein kunnen uitvallen;
- Mutsen die anders over je ogen zakken;
- Sokken die afzakken;
- Wanten en handschoenen die te groot zijn;
- Dekens die ineens veel meer garen nodig hebben;
- Patronen waarbij meerdere onderdelen precies op elkaar moeten aansluiten.
- Kussenhoezen die goed op maat moeten zijn
Wanneer kun je een proeflapje misschien wel overslaan?
Niet ieder project hoeft perfect op maat te zijn. Bij deze projecten is een proeflapje vaak minder belangrijk:
- Onderzetters;
- Amingurumi
- Vaatdoekjes;
- Sleutelhangers;
- Decoraties;
- Vlaggenlijnen;
- Eenvoudige sjaals. (Wordt een sjaal uiteindelijk tien centimeter langer? Dan is dat meestal helemaal geen probleem).
Mijn mening:
Een proeflapje voelt misschien als een saai begin, maar zie het als een kleine investering die je veel voordeel oplevert. Vooral bij kleding en andere projecten die precies moeten passen, is het bijna altijd de moeite waard. Bij een eenvoudig decoratieproject kun je het meestal prima overslaan. Maar zodra de maat belangrijk is, zul je jezelf later dankbaar zijn dat je eerst even die paar vierkante centimeters hebt gehaakt.
Ik ben heel benieuwd om je al vaker proeflapje hebt gehaakt, dus laat het weten in een reactie onder deze blog!
Download het gratis e-book Negen Vrolijke Dierenvriendjes
Deze Vrolijke Dierenvriendjes zijn ontworpen door Marjan van der Leer, exclusief voor Gek op Haken. Het staat vol met foto’s en duidelijke patronen.
